Skip to main content Пракрутка зверху
вул. Сурганава, 1, корп. 2, г. Мінск, Рэспубліка Беларусь

Гурко (Верашчагіна) Аляксандра Уладзіміраўна

загадчык аддзела нарадазнаўства
Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы
доктар гістарычных навук, дацэнт
Тэл.: +375 (17) 270-29-24
E-mail: ver-aliaksandra@yandex.ru

Нарадзілася ў г. Мінску. У 1983 г.скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна, гістарычны факультэт, у 1987 г. – аспірантуру ў ІМЭФ імя К. Крапівы НАН Беларусі па спецыяльнасці 07.00.07 – "этнаграфія, этналогія і антрапалогія". У 1989 годзе абараніла дысертацыю на саісканне вучонай ступені кандыдата гістарычных навук па тэме «Религиозное сектантство и его влияние на культуру и быт верующих в БССР» (навуковы кіраўнік Л.І. Мінько).

Працуе ў аддзеле этналогіі ў ІМЭФ імя Крапівы НАН Беларусі са снежня 1995 года, спачатку на пасадзе навуковага, затым старэйшага, вядучага навуковага супрацоўніка, з 2006 г. і да цяперашняга часу – загадчык аддзела нарадазнаўства, у 2006 – 2009 гг. - кіраўнік Цэнтра этналогіі, антрапалогіі і фалькларыстыкі ІМЭФ НАН Беларусі.

У 2003 годзе абараніла доктарскую дысертацыю па тэме “Хрысціянскія святы на Беларусі: генезіс, эвалюцыя, асаблівасці” па спецыяльнасці 07.00.07 – "этнаграфія, этналогія і антрапалогія".

У цяперашні час з'яўляецца кіраўніком задання 2.4. НДР 1 "Развіццё нацыянальнай ідэнтычнасці этнічных супольнасцей Рэспублікі Беларусь" падпраграмы № 2 "Культура і мастацтва" ДПНД на 2021–2025 гг. "Грамадства і гуманітарная бяспека беларускай дзяржавы".

З'яўляецца кіраўніком і выканаўцам 10 рэгіянальных, а таксама міжнародных праектаў Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў, сумесна з акадэміямі навук Расіі, Румыніі і Арменіі.

Ажыццяўляла кіраўніцтва падрыхтоўкай шэрагу выданняў аддзела нарадазнаўства: манаграфій "Беларусы. Сучасныя этнакультурныя працэсы"; "Беларусы. Славянскія этнакультурныя традыцыі" (т.10); серыі "Этнокультурные процессы историко-этнографических регионах Беларуси в прошлом и настоящем" (1-6 тамы), навукова-папулярнага выдання "Кто живет в Беларуси", падрыхтаванага сумесна з Апаратам Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў пры СМ Рэспублікі Беларусь.

Выступіла з дакладамі і паведамленнямі на 60 міжнародных, 10 рэспубліканскіх навуковых і навукова-практычных канферэнцыях, сімпозіумах і семінарах. Удзельнічала ў буйных міжнародных форумах у Расіі, Кітаі, Латвіі, Польшчы, Швейцарыі, Румыніі, Іспаніі, Францыі. З 1997 года актыўна супрацоўнічала з Сеткай этналагічнага маніторынгу і ранняга папярэджання канфліктаў пры ІЭА РАН. Як удзельнік Сеткі прайшла шэраг навукова-практычных семінараў па прадухіленні этнічных канфліктаў у 1997 годзе ў Шры-Ланцы, у 1998 годзе ў Харватыі, у 1999 годзе ў Іспаніі, у 2000 г. у Турцыі, у 2003 – у Чарнагорыі, у 2005 – у Маскве, у 2007 – у Егіпце, у 2010 – у Швейцарыі. Член Асацыяцыі этнографаў і антраполагаў Расіі.

З 2005 па 2021 г. працавала ў складзе спецыялізаванага экспертнага савета ВАК Беларусі. Ажыццяўляла навуковае кіраўніцтва 7 аспірантамі, у ліку якіх Шэйбак В. В., лаўрэат стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь (паспяхова абараніў дысертацыю 15.05.2008); Маруноў А. А., Мілаш Я. А. (лаўрэат стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у 2017 г.), Крумплеўская Г. А.

Узнагароды

Неаднаразова заахвочвалася дзяржаўнымі ўзнагародамі. Лаўрэат стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь для маладых вучоных – дактароў навук (2006). Лаўрэат прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь "За духоўнае адраджэнне" (2008). Навуковыя дасягненні адзначаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (2017), граматамі Упаўнаважанага па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Рэспублікі Беларусь (2009), Міністэрства адукацыі РБ (2010), Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь (2012), БРФФД (2007, 2017).

У складзе аўтарскага калектыву адзначана дыпломам лаўрэата конкурсу "Топ 10" вынікаў дзейнасці вучоных Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі ў галіне прыкладных і фундаментальных даследаванняў па выніках 2024 года "За разработку концепции этнокультурного развития историко-этнографических регионов Беларуси для формирования национальной идентичности страны".

Сфера навуковых інтарэсаў – вывучэнне асаблівасцяў царкоўнага жыцця беларусаў (праваслаўных, каталікоў і пратэстантаў), гісторыі канфесій на тэрыторыі Беларусі, сучаснай канфесійнай структуры беларускага грамадства, ролі, месцы і асаблівасцей рэлігійнай абраднасці ў сучасным беларускім грамадстве.

Навукова-папулярныя выданні

  • Верещагина (Гурко), А.В. Праздники, обряды и таинства в жизни христиан Беларуси / А.В.Верещагина / Минск: Белорусская наука, 2009. – 232 с.
  • Верещагина А.В. Христианские праздники, обряды и таинства в Беларуси в прошлом и настоящем (Мир глазами этнолога) / А.В. Верещагина // Мн.: Беларуская навука, 2018 – 351 с.

Манаграфія

  • Верашчагіна А. У., Гурко А. В.Гiсторыя канфесiй на Беларусi ў другой палове ХХ стагоддзя / Верашчагіна А. У., Гурко А. В. – Мн.: ІСПД, 1999. – 139 с.

Раздзелы ў калектыўных манаграфіях

  • Верашчагіна А. У. Гісторыя канфесій на Беларусі ў ХХ стагоддзі / Беларусь на мяжы тысячагоддзяў. – Мн.: БелЭн, 2000. – С. 214 – 226.
  • Верашчагіна А. У. Сучасны стан рэлігійнасці / Беларусь на мяжы тысячагоддзяў. – Мн.: БелЭн, 2000. – С. 396 – 403.
  • Гурко А.У. Хрысціянскія святы на Беларусі / Беларусы. Т. 6: Грамадскія традыцыі / В. Ф. Бацяеў, В. М. Белявіна, А. У. Гурко і інш.; Рэдкал.: В. М. Белявіна, М. Ф. Піліпенка, І. У. Чаквін. – Мн.: Бел.навука, 2002. – С. 300 – 444.
  • Гурко, А.У. Славянскія рэлігійныя традыцыі беларусаў / Чаквін І.У., Гурко А.У., Кухаронак Т.І. / Беларусы. Т. 10. Славянскія этнакультурныя традыцыі. Мінск: Беларуская навука, 2007. — С.  106 – 384.
  • Гурко, А.У. Хрысціянскія святы // Каспяровіч Г.І. і інш. / Беларусы. Сучасныя этнакультурныя працэсы. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – С. 256 – 317.
  • Гурко А.Вл., Гурко А.Викт. Религиозно-конфессиональные процессы в Мозырско-Припятском Полесье: исторический и современный аспекты / Этнокультурные процессы в Восточном Полесье в прошлом и настоящем / Гурко А.Вл. [и др.]. – Минск, Беларус.навука, 2010. – С. 146 – 226.
  • Гурко А.Вл. Праздники церковного календаря в Мозырско-Припятском Полесье / Этнокультурные процессы в Восточном Полесье в прошлом и настоящем / Гурко А.Вл. [и др.]. – Минск, Беларус.навука, 2010. – С. 358 – 392.
  • Верещагина-Гурко А.Вл. Этноконфессиональные процессы в Гродненской области в историческом и современном аспектах / Границы, культуры, идентичности. Этнология восточнославянского пограничья / Ред. сост.  М.Ю. Мартынова. – М.: ИЭА РАН, 2012. – С. 363 – 409.
  • Гурко, А.Вл. Введение. Поляки. Духовная культура. Конфессии в Беларуси / Кто живет в Беларуси / А.Вл. Гурко /А.Вл.Гурко [и др.] Нац.акад.наук Беларуси, ИИЭФ им.К.Крапивы. Минск: Беларус.навука, 2012. – С. 11 – 17; 84 – 399; 728 – 777.
  • Гурко А.Вл. Введение. Заключение. Этноконфессиональные процессы в Гродненской области во второй половине ХХ – начале ХХI в. Основные закономерности и особенности развития миграционных процессов в Гродненской области в 1980 – 2000-х годах / Этнокультурные процессы Гродненского Понеманья в прошлом и настоящем» / А.Вл. Гурко [и др.] ; редколл.: А.Викт. Гурко [и др.]; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исследований белорус. культуры, языка и лит. – Минск : Беларуская навука, 2014. – С. 3 – 7, 157 – 236, 293 – 314, 443 – 445.
  • Гурко А.Вл. Введение. Заключение. Этноконфессиональная история Центрального региона Беларуси. О некоторых тенденциях влияния китайских традиций на развитие праздничной культуры Беларуси в конце 1980–2000-х гг. / Этнокультурные процессы Центральной Беларуси в прошлом и настоящем / А. Вл. Гурко [и др.]; науч. ред. А. Викт. Гурко; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., Фил. «Ин-т искусствоведения, этнографии и фольклора им. К. Крапивы». – Минск : Беларуская навука, 2016. – 538 с.: ил. – С. 3 – 9, 44 – 209, 435 – 446, 534 – 537.
  • Гурко, А.Вл. Введение. Заключение. Этноконфессиональная история Витебского Подвинья (Х – ХІХ вв.) Гурко А.Вл. / Этнокультурные процессы Белорусского  Подвинья (Витебщины) в прошлом и настоящем в прошлом и настоящем : науч. ред. А. Викт. Гурко ; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исследований белорус. культуры, языка и лит., Фил. «Ин-т искусствоведения, этнографии и фольклора им. К. Крапивы». – Минск : Беларуская навука, 2017. – С. 3 – 9, 5 – 119, 623 — 626.
  • Верещагина-Гурко, А.В. Религиозная ситуация. Белорусское пограничье / Этнокультурный ландшафт белорусско-российского пограничья в начале XXI в. (по материалам полевых исследований в сельской местности) / Кол. авт.: Р.А. Григорьева (отв. ред.), А.В. Верещагина-Гурко, С.С. Крюкова, Т.А. Листова, Ю.С. Прокофьева, Л.В. Ракова, И.В. Романенко, Н.С.Бункевич. – М. : ИЭА РАН, 2018. – 327 с. –  С. 214 – 228.
  • Верещагина-Гурко, А.Вл. Этнологические исследования в Беларуси / Григорьева Р.А., Верещагина-Гурко А.Вл./ Современная Европейская культурная антропология и этнология. Историографические очерки / Отв. ред. М.Ю. Мартынова / Кол. авт. Э.Г. Александренков [и др.] – М.: ИЭА РАН, 2018. – 426 с. – С. 11 – 48.
  • Гурко, А. Вл. Этноконфессиональная история Западного (Брестского) Полесья / Гурко А. Вл., Гурко А. Викт. /  Этнокультурные процессы Западного Полесья (Брестчины) в прошлом и настоящем / А. Вл. Гурко [и др.] ; науч. ред. А. Викт. Гурко; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., этнографии и фольклора им. Кондрата Крапивы. – Минск: Беларуская навука, 2020. – 621 с. – С. 50 – 226.
  • Верещагина-Гурко, А.В. Трансляция и воспроизводство религиозных традиций в прошлом и настоящем / Граница, идентичность, культура: этнография белорусско-российского  пограничья: коллективная монография / отв. ред. Р.А. Григорьева, Н.Г. Деметер, А.В. Гурко / Ин-т этнологии и  антропологии РАН; Центр исследований белорусской  культуры, языка и литературы НАНБ. – М.: ИЭА РАН, 2020. – С.  227 – 258.
  • Верещагина  (Гурко), А.В. Особенности религиозных и обрядово-праздничных традиций армянской общины в Беларуси (по материалам СМИ и этнологических опросов) / Белорусская  диаспора в Армении и армянская диаспора в Беларуси: Этническая  идентичность  и межкультурные взаимоотношения в современных условиях: [монография] / М. В. Галстян, А. В. Гурко  [и  др.];  Отв. ред. М. В. Галстян, А. В. Гурко.– Ер.: Изд­во ИАЭ НАН РА, 2021.–200 с. – С. 144 – 164.
  • Верещагина-Гурко, А. Вл. Глава 10. Традиционные и новые формы религиозности молодежи в Гродненской области в условиях взаимодействия разных культур на пограничье / На границе со странами Евросоюза: Жизненные стратегии молодежи Калининградской и Гродненской областей: монография / М. Ю. Мартынова, А. Викт. Гурко [и др.]; отв. ред. М. Ю. Мартынова — Москва: ИЭА РАН, 2022. — 332 с. – С. 291 – 311.
  • Гурко, А. Вл. Этноконфессиональная история Белорусского Поднепровья (Могилевщины) в Х – начале ХХ вв. / Этнокультурные процессы Белорусского Поднепровья (Могилевщины) в прошлом и настоящем / А. Вл. Гурко [и др.] ; науч. ред. А. Викт. Гурко; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., этнографии и фольклора им. Кондрата Крапивы. – Минск: Беларуская навука, 2023. – С. 41 – 105.
  • Гурко, А. Вл. Этноконфессиональная история Могилевщины в ХХ – начале ХХІ вв. / Гурко А.Вл., Гурко А.Викт. / Этнокультурные процессы Белорусского Поднепровья (Могилевщины) в прошлом и настоящем / А. Вл. Гурко [и др.] ; науч. ред. А. Викт. Гурко; Нац. акад. наук Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., этнографии и фольклора им. Кондрата Крапивы. – Минск: Беларуская навука, 2023. – С. 106 – 207.

Вучэбныя дапаможнікі

  • Верашчагіна, А.У. Гiсторыя канфесiй у Беларусi: мінулае і сучаснасць / Верашчагіна А. У., Гурко А. В. / Дапаможнік для настаўнікаў. – Мн.: Тэхналогія, 2000. – 157 с.
  • Верашчагіна, А.У. Праваслаўныя святы на Беларусі / Дапаможнік для педагогаў, выхавальнікаў, выкладчыкаў факультатыва «Рэлігіязнаўства». – Мн.: Маст. літ., 2001. – 126 с.
  • Верашчагіна, А.У. Хрысціянскія святы на Беларусі / Дапаможнік для настаўнікаў гісторыі і выкладчыкаў курса «Рэлігіязнаўства». Мн.: Бел.навука, 2005. – 255 с.
  • Верашчагіна, А.У. Хрысціянскія святы / Этналогія Беларусі: традыцыйная культура насельніцтва ў гістарычнай перспектыве: вучэбна-метадычны дапам. / Т.А.Навагродскі [і інш.]. – Мінск: БДУ, 2009 – 335 с.
belБеларуская мова